Zoeken in deze blog

dinsdag 9 mei 2006

Texelsche Erzeugnisse

Texelsche Erzeugnisse

Auf Texel werden verschiedene typisch texelsche Erzeugnisse produziert. Die Produzenten und verarbeitenden Betriebe dieser Erzeugnisse haben sich in der Vereinigung ,Texelse Produkten Promotie' zusammengeschlossen, die auf vielfältige Weise die Aufmerksamkeit auf diese Spezialitäten zu lenken versucht. Daneben gibt es eine Stiftung, die neuen Produzenten Anreize bietet und mit Rat zur Seite steht.

Das texelsche Lammfleisch ist bis weit über die Landesgrenzen berühmt. Das besondere an diesem Lammfleisch ist der pré-salé-Geschmack (vorgesalzen), der sich dadurch ergibt, daß die Tiere auf Weiden grasen, die dem salzigen Seewind ausgesetzt sind. Das Sortiment an texelschem Lammfleisch, das auf der Insel serviert wird, besteht außer der traditionellen Lammkeule, dem Lammrücken und -filet aus geräuchertem und gekochtem Lammschinken, Lammwurst und -Paté.

Die Schafwolle wird u.a. für die Herstellung von Bettdecken verwendet. Die Texelaner benutzen bereits seit Jahrhunderten Schafwolle, um sich gegen Kälte zu schützen. Sie nähten Wollstreifen in ihre Kleidung und Decken und entdeckten auf diese Weise die Heilkraft der Wolle gegen beispielsweise Muskelschmerz und Rheuma. Die Wolle, die man für die Decken verwendet, wird auf spezielle Weise gereinigt, so daß die von Natur aus vorhandenen Stoffe, z.B. Lanolin, weitestgehend erhalten bleiben.

Die Felle der texelschen Schafe werden in einem Pelzatelier in Den Burg zu exklusiven Kleidungsstücken verarbeitet. Lammfell ist sehr stark und hat den Vorteil, daß man die Tiere nicht speziell für diesen Zweck schlachten muß. Bevor die Felle verarbeitet werden, müssen sie jedoch auf spezielle Weise präpariert und geschoren werden.

Auf verschiedenen Bauernhöfen wird Milch zu Molkereiprodukten verarbeitet. Es gibt einen Bauernhof, der texelschen Bauern- und Schafskäse herstellt, und einen biologisch-dynamischen Hof, der ein reichhaltiges Sortiment an Molkereiprodukten hat: u.a. Käse, Quark und Joghurt.

Texel kennt ein reichhaltiges Sortiment an einheimischen Kräuterbittern und anderen Getränken. Das bekannteste dürfte das ,Juttertje' sein, aber die schönste Geschichte gehört zum ,Kees Boontje'. Kees Boon, ein Strandräuber, der von 1880 bis 1941 in Den Hoorn lebte, zog während eines heftigen Sturms zum Strand, um angespültes Strandgut zu sammeln. Das erste, was er sah, war ein gestrandeter schwedischer Ertrinkender. Kees Boon nahm ihn mit zu sich nach Hause und verpflegte ihn, bis er wieder stark genug war, um in seine Heimat zurückzukehren. Der Schwede hatte ein Getränk bei sich, das Kees Boon besonders gut schmeckte. Als Dank für die gute Verpflegung bekam er von diesem die Rezeptur des Getränks. Der Kräuterbitter wurde später beim ortsansässigen Wirt ausgeschenkt und ehorchte bereits schnell dem Namen 'Kees Boontje'.

Texelaner sind bekannt für ihre Vorliebe für kleine Kuchen. Es ist denn auch nicht verwunderlich, daß man auf Texel verschiedene Gebäcksorten kaufen kann. Zu der Zeit, als die Verbindung mit dem Festland nicht so problemlos war wie heute, ging es darum, mit den zur Verfügung stehenden Zutaten einen leckeren Teig herzustellen. Von den auf diese Weise entstandenen Sorten werden auch heute noch viele hergestellt, z.B. Pfefferkuchen, ,blauer Kuchen' und Lebkuchen. Später stellte man edleres Gebäck her, wie etwa Spekulatius und Hoornderring, der mit Mandelmasse gefüllt ist.

Eine Insel verfügt natürlich auch über Fischspezialitäten Insbesondere in Oudeschild ist ein reichhaltiges Sortiment erhältlich.

Schließlich kann man auf Texel auch Schafmilchseife und - badeschaum kaufen. Diese Seife ist speziell für die empfindliche Haut geeignet und enthält außer der Milch auch pflanzliche Fette und Duftstoffe.

Quelle: "Texel - Bild einer Insel" - Herausgegeben vom VVV Texel.

maandag 8 mei 2006

Texel in Cijfers

Texel nu

Texel is het grootste waddeneiland van Nederland en het enige dat bij Noord-Holland hoort. De bijnaam van Texel is 'Het Gouwe Boltje' en daarmee is niets te veel gezegd. Algemeen wordt gezegd dat Texel met zijn gevarieerde landschap een soort 'miniatuur Nederland' is: zee, strand, duinen, bos, heide, polders, land- en akkerbouw, visserij en een aantal dorpen. Het eiland is 25 kilometer lang en de gemiddelde breedte is 8 kilometer. Het heeft een landoppervlakte van 16.000 hectare, maar met het bij Texel behorende zeeoppervlakte van Noord- en Waddenzee is Texel 58.500 hectare groot. De grote zandplaat De Razende Bol, ten zuiden van Texel, hoort ook bij Texel en verschuift langzaam richting Texelse kust. Op Texel wonen circa 13.800 mensen (6.820 mannen en 6.980 vrouwen) die verspreid zijn over zeven dorpen, twaalf buurtschappen en het 'buitengebied'. Meer dan de helft van de bevolking woont in Den Burg, circa 7.000. Dan volgen in orde van grootte: Oosterend met 1.475, Oudeschild met 1.375, De Koog met 1.280, De Cocksdorp met 1.250, Den Hoorn met 980 en De Waal met 420 inwoners. Verder bestaat Texel uit de (veelal oude) buurtschappen: Oost, Zevenhuizen, Midden- en Zuid-Eierland, Molenbuurt, Spang, De Westen, Driehuizen, Zuid-Haffel, Westergeest, ’t Horntje, en Nieuweschild.
Door de eilandpositie is het noodzakelijk dat zowel voor de Texelaars als de toeristen een groot aantal voorzieningen aanwezig is, veel meer dan voor een relatief kleine gemeente elders in Nederland normaal is. Goed voorbeeld hiervan is de aanwezigheid van een openbare scholengemeenschap met VBO, MAVO, HAVO en VWO. Texel heeft ook een eigen vuiloverslagstation, De Hamster genaamd. Tot voor een aantal jaren geleden had Texel zelfs zijn eigen drinkwatervoorziening middels een zuiveringsinstallatie in Oudeschild, waar uit zeewater drinkwater gewonnen werd. Tegenwoordig wordt het water via een pijpleiding over de bodem van de Waddenzee vanuit Noord-Holland aangevoerd. Mede dankzij het toerisme beschikt Texel over een zeer uitgebreid winkel- en horecabestand. Economisch is Texel niet alleen van het toerisme afhankelijk, alhoewel dat wel de grootste economische factor is geworden de laatste 25 jaar. Verder kent Texel landbouw (akkerbouw en veeteelt), visserij en voorziet de plaatselijke en regionale overheid het eiland ook van veel werk. Op Texel zijn in totaal 7.250 arbeidsplaatsen. Bij de Gemeente Texel werken 170 mensen en bij de andere overheden, zoals Rijkswaterstaat, Staatsbosbeheer, Kustwacht en NIOZ, ongeveer 600 mensen. In het toerisme zijn circa 2.000 personen werkzaam. Het toerisme is op gang gekomen in de 20e eeuw. Eerst kleinschalig met het eerste hotel in De Koog in 1907, maar de grote stroom heeft vooral na WO II een enorme vlucht genomen. Tegenwoordig verblijven per jaar bijna 1.000.000 mensen op Texel, inclusief dagjesmensen, die gezamenlijk ongeveer 4.500.000 overnachtingen boeken. Nog steeds wordt er het meest overnacht in de kampeersector, gevolgd door bungalows en appartementen, hotels, pensions en groepsverblijven. De gemeenteraad heeft al jaren geleden een maximumgrens gesteld aan het aantal toeristische slaapplaatsen en wel 47.000. Afgesproken is om voorlopig 45.000 als limiet te hanteren en de resterende 2.000 plaatsen in reserve te houden. Momenteel is het aantal werkelijk benutte slaapplaatsen ongeveer 42.500, waarbij in aanmerking moet worden genomen dat bij elke wezenlijke ver- of nieuwbouw van bestaande accommodatie het aantal slaapplaatsen met 25% uitgebreid mag worden. Texel kent een voor Nederland unieke wijze van promotie verzorgen voor het toeristische product. Het Texels Verbond van Ondernemers TVO, vervoersonderneming TESO, de Texelse Vereniging van Logiesverstrekkers TVL en de Gemeente Texel, samen vertegenwoordigd in de Stichting VVV Texel Promotie, betalen ieder 97.563 euro per jaar en stoppen dat in een grote promotiepot, waarmee Nederland en de rest van Europa bewerkt wordt. Daarnaast betaalt de Gemeente Texel jaarlijks 117.983 euro voor informatieverstrekking en dienstverlening door de plaatselijke VVV.
De Texelse visserij is ook een belangrijke economisch onderdeel. Texel is het enige waddeneiland met een eigen vissersvloot. Op de circa 20 Texelse kotters werken ongeveer 160 mensen en de bedrijfstak is goed voor een omzet van 27.500.000 euro per jaar. De vloot behoort tot de modernste van Nederland en heeft Oudeschild als thuishaven. De gevangen vis wordt aangeleverd bij de visafslag in Den Helder. Texel heeft kustvissers die op de Waddenzee vissen en zeevissers die de Noordzee bevissen. De laatste categorie vangt voornamelijk platvis zoals tong en schol en rondvis zoals haring en kabeljauw.
De landbouw is van oudsher op Texel een belangrijke economische sector. Door schaalvergroting, Europese regelgeving en ontwikkelingen in de markt (automatisering) bieden de akkerbouw en veeteelt aan steeds minder mensen werk. Nog steeds vindt echter op de helft van de totale oppervlakte van Texel landbouw plaats waarbij een verdeling wordt gemaakt in rundveehouderij, Texelse schapenhouderij, akkerbouw, tuinbouw en bloembollenteelt. Agrariër zijn op Texel heeft voor- en nadelen ten opzichte van de 'overkant'. Nadeel is het gebrek aan binnenwater waardoor het beregenen van de akkers uit open water vaak niet mogelijk en zelfs verboden is. Voordeel is het klimaat op Texel, dat weinig regen en veel wind kent, waardoor er van nature minder gewasziektes voorkomen en er relatief weinig gespoten hoeft te worden met chemische middelen. Veel boeren hebben van de veranderende omstandigheden gebruik gemaakt en spelen daarop in via het toerisme door het kamperen bij de boer te propageren. Anderen verkopen steeds meer streekproducten of zoeken het in de teelt van nieuwe gewassen of natuurbouw.

zaterdag 6 mei 2006

LUILAK - Stiekeltjesdag

LUILAK - Stiekeltjesdag

De zaterdag voor Pinksteren vieren kinderen in een gedeelte van Nederland, waaronder Texel, Luilak.
Kinderen staan zaterdagochtend vroeg op en gaan met veel herrie langs de huizen. Oude bussen of pannen werden hiervoor achter de fiets gebonden.
Belletje trekken deden we ook al omstreeks 1940.
En de ramen werden beklad met zeep of krijt.

Op vrijdagavond voor Pinksteren hingen de jongeren van Den Hoorn 's avonds bij iedereen een "stiekel" aan de deurkruk. Degene die de volgende dag (Luilak) het langst de stiekel aan de deur had hangen was de luilak.
Daarbij werden de volgende liedjes gezongen:

Luilak, slaapzak, kermispop,
Staat om negen ure op.
Negen ure opgestaan,
Kan wel weer naar bed toe gaan.
+++++
Luilak, sleepzak, kermispop,
Staat om hallef negen op.
Hallef negen, hallef tien,
Nog is de luilak niet te zien.
+++++
Luilak, zonder verdriet!
Ken jij onzen luilak niet?
Onze luilak heit geslapen,
Op een' stoel, daar hij op zat.
En een blok en een blok en een vierkant blok
en een blok met zes, zeven haken.
Dat heit onze luilak gedaan,
en hij heit zolang geslapen.
+++++
Lange slaper,
Beddegaper,
Groote pop,
Staat voor negen uur niet op.
+++++
Slaapkop, doedelkop
Staat voor negen uur niet op.